Merhabalar. Ben Önder, bu blogun Ubuntu’dan sorumlu bakanı olmayı hedefleyerek yazılarımı okuyuculara sunmayı düşünüyorum. 23 yaşında, ilgisini sürekli bilgiyle güncellemeye çalışan, bilgisayar teknolojilerine meraklı bir gencim. Ubuntu hakkında yazmak istememin sebebi, aynı felsefeye sahip oluşumdan ileri geliyor. İnsanlık için Linux sözü beni hep etkilemiştir. Ayrıntılara birazdan dalacağım, dolu bir yazı için heyecanlanmanızı tavsiye ederim.

Ubuntu nedir? Ubuntu, Linux dünyasının en çok gelişim gösteren dağıtımı olarak dikkat çekmektedir. Yaklaşık on milyon kullanıcısı (Vikipedi’ye göre on iki milyondan fazla) olan bu dağıtım, çok kısa bir süre önce yeni sürümüne ulaştı. Oneiric Ocelot olarak isimlendirilen bu yeni sürüm, bir önceki sürümün biraz daha elden geçirilmiş ve güncellenmiş hâli olarak duruyor. “Yepyeni Bir Dünya (A Whole New World)” etiketiyle öne çıkan yeni Ubuntu’yu tanımak için okumaya devam edin.

Yazının İçeriği

1. Kurulum

 a. Yer Belirleme

 b. Özel Ayarları Yapma

2. İlk Adımlar

 a. Sistemi Tanıma

 b. Eksikleri Tamamlama

 c. Özelleştirme

3. Değişiklikler

 a. Yenilikler

 b. Büyük Değişiklikler

 c. Ufak Değişiklikler

1. Kurulum

Bir yerden (örneğin buradan) Ubuntu’nun yeni sürümünün çıktığını öğrendiniz ve denemek istiyorsunuz. Bunun gerçek yöntemle iki, sanal yöntemle bir olmak üzere üç yolu var. Bu yazıda sanal yöntemden bahsetmeyeceğim, gerçek yöntemler üzerinde duracağım.

İlk yöntem, Ubuntu’nun resmi sitesinden 32 bit veya 64 bit kalıp dosyasını indirip bir CD’ye yazarak bilgisayarınızı bu CD ile başlatmak. Eğer benim gibi bir mini dizüstü (netbook) sahibiyseniz optik okuyucunuz olmadığından bu ikinci yöntem zorunlu fakat kişisel olarak her türlü kurulum için  bu yöntemin kullanılmasını tavsiye ediyorum. En az 2 GB kapasiteli bir USB belleğiniz varsa birkaç tık sonra yeni işletim sisteminiz denemeye hazır olacak. İlk işiniz UNetbootin’in sitesine uğramak ve işletim sisteminizin bulunduğu kutucuğa tıklayıp programı bilgisayarınıza indirmek. İndirme işlemi bittikten sonra programı açıp üstteki “Distribution” kısmından dağıtım olarak Ubuntu’yu, sürüm olarak 11.10_Live’ı seçin. “OK” butonuna tıkladığınızda gerekli dosyalar interten üzerinden USB belleğinize indirilecek ve belleğiniz çalıştırmaya hazır olacak.

Şimdi USB belleği takılı bırakarak bilgisayarınızı yeniden başlatın, başlangıç aygıtı olarak USB belleğin olduğu seçeneği onaylayın, karşınıza gelen ekrandan “Default”u seçerek bilgisayarınızın başlatılmasını bekleyin. İlk anda karşınıza gelecek ekrandan İngilizce dili için “Try Ubuntu”yu, Türkçe dili için “Ubuntu Dene”yi tıklayın. Eğer bir dağıtım kurulumdan önce deneme imkânı sunuyorsa (bana göre muhteşem bir özellik) önceliğiniz bu olmalı. Aradan bir süre geçtikten sonra göreceğiniz ekran aşağıda.

Bu ekranı da gördüysek kuruluma başlayabiliriz. Haydi o zaman, Install Ubuntu 11.10′a tıklayalım ve birkaç adımlık kurulumu başlatalım.

a. Yer Belirleme

Sabit diskinize biçim vermek Ubuntu kurulumu ile çok kolay. Aşağıdaki resim bunun en açık ispatı.

Yukarıdaki seçenekler, bilgisayarımda daha önceden kurmuş olduğum Ubuntu Beta 2′sinden izler taşımakta. Windows kurulu bir makinede de seçenekler pek farklı olmayacaktır.

b. Özel Ayarları Yapma

Burada özel ayarlardan kastım bulunduğunuz yerin saatini bir tıkla ayarlama, kullanıcı oluşturma ve kullanıcı avatarı belirleme. İlk ikisi gayet normal olan adımlar, bizim için önemli olan üçüncü adım, yani kullanıcı avatarı belirleme. Eğer bilgisayarınıza bağlı bir web kamerası varsa kurulum esnasında bu kamerayı kullanarak avatarınızda resminizin yer almasını sağlayabilirsiniz. Gayet güzel bir özellik, dikkate değer.

Ve artık kurulum başlayabilir. Kurulum bittikten sonra görüşürüz. :].

2. İlk Adımlar
Yeniden merhaba. Yeni işletim sisteminizi tanımaya ne dersiniz? Sorunun yanıtı “Evet.” olmasa neden bu satırları okuyasınız, değil mi? :]. Pekâla, o zaman hoş geldin Ubuntu!
O da size böyle “Heş geldiniz.” diyor. Çok sade, değil mi? Ubuntu topluluğu sürekli sadelik için çalışıyor. Yeni Unity arayüzü de bunun en açık ispatı. Bu ispatı kuvvetlendiren ekran görüntülerini yayınlayacağım, fakat öncesinde soldaki simgeleri size tanıtmak istiyorum.

a. Sistemi Tanıma
İlk simgenin adı “Hızlı Menü”, yani “Dash”. Bütün uygulamalar, bu simgenin bir tık arkasında. İkinci simge sizin “Ev Klasörü”nüz. Kişisel ayarlarınız, belgeleriniz, resimleriniz, videolarınız, yani tüm dosyalarınız burada barınıyor. Diğer simge Firefox uygulamasını açıyor. Yıllardır bildiğimiz tarayıcı, Ubuntu’nun bu sürümünde 7.0.1 numaralı sürüm ile size webi gezdirecek. Sonraki üç simge LibreOffice’e ait, sırasıyla Metin Belgesi, Hesap Tablosu ve Sunu. Bir sonraki simge, Ubuntu’yu diğer dağıtımlardan ayıran Ubuntu Yazılım Merkezi’ne ait. Bu muhteşem deneyime birazdan ayrıntılı olarak değineceğim. 

Yine Ubuntu’ya has bir uygulama olan Ubuntu One, Ubuntu Yazılım Merkezi’nin hemen altında. Onun altında Ubuntu 11.10′da eklenen bir yazılımın, Sistem Ayarları’nın simgesi yer almakta. Bu yazılıma da değineceğiz. Bir sonraki simge, tüm Linux camiasının yakından tanıdığı Çalışma Alanı Değiştirici’ye ait. Sol alttaki  simge ise gayet tahmin edilebileceği gibi Çöp Kutusu’na ait. b. Eksikleri Tamamlama Ubuntu açık kaynaklı bir işletim sistemi, bu nedenle kurulum sonrası beraberinde sadece açık kaynaklı yazılımları kullanıma sunuyor. Fakat kapalı kaynaklı yazılımlara da ihtiyaç duymaktayız, bunun en basit örneği Flash ve bazı yazı tipleri. Şükürler olsun ki bu kapalı kaynaklı (kısıtlı) yazılımları teker teker aramamız gerekmiyor, Ubuntu Yazılım Merkezi’nde bir paket halinde bulunuyor.

Bir sonraki adım  sistemi güncelleştirme. Onu da ekranın sağ üstünde yer alan dişli şeklinde görünen simgeyi tıklayıp açılan menüden “Güncelleştirme Yazılımı”nı seçerek veya Hızlı Menü’den (Dash) “güncelleştirme yöneticisi” aramasını yaparak (“gün” yazdığınızda çıkmış olacaktır) önünüze gelen Güncelleştirme Yöneticisi programını çalıştırarak gerçekleştirebilirsiniz.

c. Özelleştirme
İşte Linux’un en sevdiğim noktası burası. Uçsuz bucaksız özelleştirme imkanları Linux’u sürekli yeni kılıyor. Bu yazımda biraz basit kalacağım, daha ileri seviye özelleştirmeleri sonraki yazılarıma sakladım. Bana göre Ubuntu’yu özelleştirmenin ilk ve en önemli adımı CompizConfig Settings Manager yazılımını edinmek. Bunun için Ubuntu Yazılım Merkezi’nde (kısaca UYM yazacağım) “compiz” araması yaparak önünüze çıkan yazılım listesinden “CompizConfig Ayar Yöneticisi” yazılımını seçip “Yükle” butonuna tıklamak yeterli.
Uygulamayı yükleyip çalıştırdığımızda bizi aşağıdaki pencere karşılayacak. Bu pencerenin içerdiği en önemli ayarlar Unity ayarları tabi. Ben pencereyi gördüğümde doğrudan oraya uğruyorum. Mini dizüstü kullandığım için soldaki simgeler benim için çok büyük kalıyorlar.
Sonraki özelleştirmeler, size daha önce bahsettiğim Sistem Ayarları penceresinde. Buradan arkaplan resmini, yazı boyutunu, klavye düzenini değiştirebilirsiniz.

3. Değişiklikler
Bir yazılımın yeni sürümü çıkıyorsa muhakkak birtakım değişiklikler içerecektir. Aslında son kullanıcıyı, yani sizin bizim gibi insanları en çok ilgilendiren nokta burası. Bu kısmın giriş kısmı pek uzun tutulmamalı, sizi bekletmeden ayrıntıları sunmak istiyorum.

a. Yenilikler
Bu Ubuntu’da yenilik sayısı pek fazla değil ama gayet yerinde yenilikler var. E-posta istemcisiyle başlamak istiyorum. Dünya çapında milyonlar tarafından kullanılan e-posta istemcisi Mozilla Thunderbird, Evolution’ın yerine Ubuntu’da yerleşik olarak bulunuyor. Tanınan bir uygulama olması, Ubuntu için artı bir özellik.

Bir diğer yenilik Bilgisayar Kapıcısı (Computer Janitor) uygulamasının kaldırılarak yerine Linux camiasında kendini ispat etmiş Deja Dup yedekleme aracının gelmesi. Ubuntu One dosyalarınızı da yedekleyen bu araç, bence de gayet kullanışlı bir yenilik oldu.

Bu sürümle birlikte artık sistemde yer almayacak iki yazılımın ismini söylemek istiyorum: PiTiVi ve Synaptic Paket Yöneticisi. Her iki yazılım da UYM’den indirilebilir (doğal olarak).

Diğer bir yenilik ise giriş ekranında. Yeni Ubuntu ile beraber pekçok dağıtımın kullandığı GDM giriş yöneticisi, yerini uzun süre boyunca değişmeyecek bir veliahta, LightDM giriş yöneticisine bırakıyor.
b. Büyük Değişiklikler
Büyük değişiklikler, Unity’yi daha çekici kılıyor. Bunları da hemen belirtelim. Büyük değişikliklerden ilki Me Menu’nun kaldırılması ve Messaging Menu’nun içine entegre edilmesi. Sağ üstte ismimizin yer aldığı menü artık hesap değiştirmeye yarıyor.

Uygulama Değiştirici büyük bir değişim geçirdi. Artık uygulama değiştirme anında ister uygulama simgesini seçerek çalışan son pencereye geçebilir, isterseniz uygulamanın açık olan pencerelerini değiştirerek görmek istediğiniz pencereye göz atabilirsiniz.
Lensler artık Hızlı Menü’nün alt kısmında yer alıyorlar. Başlatıcı’dan (Launcher) kopan Uygulamalar ve Dosyalar lensleri de artık burada, Hızlı Menü’nün alt kısmında yer alıyorlar.

Ayrıca Hızlı Menü artık arkaplan resminizin renklerine göre tonlanıyor.
Ufak gibi gözüküyor belki ama bence önemli değişiklik. Bunu en alt yazmak hakaret sayılabilir ama kalıcı olmasını istiyorum. Ubuntu artık GNOME 3 üzerine kurulu. Bunun yansımaları, Ubuntu’nun klasör yöneticisi Nautilus’ta rahatlıkla görülebilmekte.
Ubuntu’nun markası diyebileceğimiz uygulama olan Ubuntu Yazılım Merkezi köklü değişiklikler yaşadı. Basitleştirilmiş ve sadeleştirilmiş arayüzü sayesinde yazılım bulmak, kurmak, kaldırmak daha keyifli. Ayrıca içeriğinin sürekli gelişmesi de gelecek adına ümit veriyor.

c. Ufak Değişiklikler
Bunların  üstünde pek durmayacağım. Ufak ufak bahsedeceğim. Hatta bir liste hâlinde sunayım, evet.
- Messaging Menu’de gelen bildirimleri, menünün en altında yer alan “Temizle” seçeneğiyle temizleyebilirsiniz.
- Sistem Ayarları’na sol üstteki Kapatma menüsünden erişebilirsiniz. – Hızlı Menü’yü artık sol üstten büyütüp küçültebilirsiniz. Ayrıca panel, Hızlı Menü açıldığında panelin saydamlığını üstüne alıyor.
- Hızlı Menü’de iken Başlatıcı’daki uygulamaları çalıştırabilmek artık mümkün.
- Müzik lensi aracılığıyla Ubuntu One Müzik Mağazası’nda arama yapılabiliyor.
- Batarya göstergesi, pilin kalan şarj durumunu dakika periyodunda, simgenin hemen yanında gösteriyor.
- Masaüstünde iken artık sol üstte masaüstünde olduğunuzu belirten bir başlık yer alıyor ve doğal olarak bu başlığın adı “Masaüstü”.
- Pencere kontrolleri de menüler gibi varsayılan olarak gizleniyor, üstüne gelindiğinde beliriyor. Tabi burada ufak bir geçiş efekti de söz konusu.

Yeni işletim sisteminin tanıtımı ile beraber benim de ilk yazım burada son buluyor. Benim için oldukça keyifli bir süreçti. Umarım siz de okurken hem faydalanmışsınızdır, hem de güzel vakit geçirmişsinizdir. Ubuntuseverlere daha fazla haber sunabilmek için bilgilerimi arttırmayı sürdüreceğim. Bir sonraki yazıda görüşebilmek ümidiyle… Hoşçakalın.
Bu arada unutmadan ekleyeyim. Tüm kurulum sürecinin ve makale sırasında yaşadığım deneyimlerin ekran görüntüleri aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir, hatta bence indirsin. :].

İndirme Bağlantısı: http://ubuntuone.com/6XF3r3FmXoT8a1PylUzdj4